Maliye Teorisi örnek soruları
Soru 1
Bir fabrika üretimi sırasında nehre atık bırakmakta ve bu durum nehrin aşağısındaki balıkçılara maliyet yüklemektedir.
Pigou yaklaşımına göre etkin üretim düzeyine ulaşmak için fabrikaya nasıl bir vergi uygulanmalıdır?
- A)Etkin üretimdeki marjinal dış maliyete eşit, birim başına bir vergi
- B)Fabrikanın ortalama kârına eşit tutarda götürü bir vergi
- C)Fabrikanın marjinal özel maliyetine eşit, birim başına bir vergi
- D)Fabrikanın satış hasılatı üzerinden, kirlilikten bağımsız sabit oranlı bir vergi
- E)Balıkçıların uğradığı toplam zararın yarısına eşit, bir defaya mahsus bir vergi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Pigou vergisi, negatif dışsallık yaratan faaliyetin her birimine etkin çıktı düzeyindeki marjinal dış maliyet kadar vergi konularak özel maliyetin sosyal maliyete eşitlenmesini amaçlar. Götürü veya hasılata dayalı vergiler marjinal kararı dışsallığa göre düzeltmez.
Soru 2
Saf kamusal malları özel mallardan ayıran temel özellikler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- A)Tüketimde rakip olma ve dışlama ilkesinin uygulanabilmesi
- B)Tüketimde rakip olmama ve dışlama ilkesinin uygulanamaması
- C)Bölünebilirlik ve piyasa fiyatıyla satılabilirlik
- D)Pozitif dışsallık yaratma ve azalan ölçek getirisi
- E)Tüketici egemenliğine tabi olma ve bireysel talebin belirlenebilmesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Saf kamusal mallarda bir kişinin tüketimi diğerlerinin tüketimini azaltmaz (rakip olmama) ve bedel ödemeyenler tüketimden dışlanamaz. Bölünebilirlik, rakiplik ve dışlanabilirlik özel mallara ait özelliklerdir.
Soru 3
Bir mecliste A milletvekili, kendi seçim bölgesindeki baraj projesine destek sağlanması karşılığında B milletvekilinin seçim bölgesine yapılacak hastane projesine oy vermeyi kabul etmektedir.
Kamu tercihi teorisinde bu davranış aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
- A)Oy ticareti (logrolling)
- B)Rant kollama
- C)Medyan seçmen davranışı gösterme
- D)Bütçe maksimizasyonu
- E)Mali yanılsama
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Oy ticareti, temsilcilerin kendileri için önemli projelere destek sağlamak amacıyla birbirlerinin önerilerine karşılıklı olarak oy vermesidir ve kamu harcamalarının etkin düzeyin üzerine çıkmasına yol açabilir. Rant kollama ise ayrıcalık elde etmek için kaynak harcanmasını ifade eder.
Soru 4
Yüzme havuzu veya spor kulübü tesisi gibi mallar belirli bir kullanıcı sayısına kadar tüketimde rakip değildir; ancak üyelik ücretiyle dışlama mümkündür ve kullanıcı sayısı arttıkça tıkanıklık ortaya çıkar.
Buchanan'ın incelediği bu mal türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Erdemli mallar
- B)Saf kamusal mallar
- C)Ortak havuz kaynakları
- D)Kulüp malları
- E)Saf özel mallar
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Kulüp malları dışlanabilir, belirli bir kapasiteye kadar rakip olmayan ve tıkanıklığa açık mallardır; Buchanan optimal üye sayısını ve tesis büyüklüğünü birlikte inceler. Ortak havuz kaynakları ise rakip olup dışlanamayan mallardır.
Soru 5
İki bireyli bir toplumda saf kamusal malın bireysel ters talep fonksiyonları P1 = 20 - Q ve P2 = 30 - 2Q'dur. Kamusal malın marjinal maliyeti 20 TL'dir.
Samuelson koşuluna göre etkin kamusal mal miktarı kaç birimdir?
- A)15
- B)10
- C)20
- D)5
- E)12,5
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Kamusal malda talepler dikey toplanır: P1 + P2 = 50 - 3Q. Etkinlik için toplam fayda marjinal maliyete eşit olmalıdır: 50 - 3Q = 20 ve Q = 10'dur. Yatay toplama (özel mal mantığı) uygulanırsa 5 birim bulunur.