İktisadi Düşünceler Tarihi örnek soruları
Soru 1
John Stuart Mill'in üretim ve dağıtım ayrımına ilişkin görüşü aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Dağıtım yasaları doğaldır; üretim yasaları ise yönetimce serbestçe değiştirilebilir
- B)Üretim ve dağıtım ayrımı anlamsızdır; yalnızca değişim önemlidir
- C)Dağıtımın piyasada serbestçe belirlenmesi gerektiğini, kamu müdahalesinin ise mülkiyeti ortadan kaldıracağını savunmuştur
- D)Üretim ve dağıtım yasalarının ikisi de doğa yasası niteliğindedir ve müdahaleyle değiştirilemez
- E)Üretim yasaları doğa yasaları gibi değişmezdir; dağıtım ise toplumsal kurumlara bağlıdır ve insan eliyle değiştirilebilir
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Mill, üretimin fiziksel ve teknik yasalara bağlı olduğunu, dağıtımın ise mülkiyet, vergi ve miras gibi toplumsal kurumların sonucu olduğunu ve bu nedenle değiştirilebileceğini savunmuştur.
Soru 2
1870'lerde birbirinden bağımsız olarak değeri emekle değil marjinal faydayla açıklayan ve "marjinalist devrim"i başlatan iktisatçılar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- A)Quesnay, Turgot, Mirabeau
- B)Marshall, Pigou, Keynes
- C)Smith, Ricardo, Mill
- D)Jevons, Menger, Walras
- E)Schmoller, Roscher, List
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
William Stanley Jevons (İngiltere), Carl Menger (Avusturya) ve Léon Walras (Lozan) 1871–1874 arasında değeri marjinal faydaya dayandıran eserler yayımlamıştır. Diğer şıklar klasik okul, Cambridge geleneği, fizyokratlar ve Alman tarihçi okuludur.
Soru 3
Toprakların verimlilik farklarından ve azalan verim yasasından hareketle, en verimsiz toprağın rant getirmediğini ve rantın fiyatın sonucu olduğunu savunan "fark rantı" teorisi hangi iktisatçıyla özdeşleşmiştir?
- A)Adam Smith
- B)John Stuart Mill
- C)François Quesnay
- D)Jean-Baptiste Say
- E)David Ricardo
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Ricardo, "Ekonomi Politiğin ve Vergilendirmenin İlkeleri" (1817) adlı eserinde fark rantı teorisini sistemleştirmiştir: rant, daha verimli toprakların marjinal (rant getirmeyen) toprağa göre sağladığı fazlalıktır.
Soru 4
Marx'a göre artık değer aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Emeğin yarattığı değer ile işçiye ödenen ücret arasındaki fark
- B)Malın piyasa fiyatı ile arzın maliyeti arasındaki fark
- C)Sermaye sahibinin elde ettiği faiz geliri
- D)Ülkenin ihracatından doğan dış ticaret fazlası
- E)Toprak sahibine ödenen rant tutarı ile ücretin toplamı
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Marx'ta artık değer, işçinin ürettiği değerin ücret karşılığını aşan kısmıdır ve kapitalist tarafından sahiplenilir.
Soru 5
Ricardo'nun, ithal tahıl üzerindeki kısıtlamalara (Tahıl Yasaları) karşı çıkışının iktisadi dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Serbest ticaret, tarım sektörünün sürekli büyümesini sağlayarak azalan verim yasasını ortadan kaldırır
- B)Tahıl ithalatının kısıtlanması ücretleri düşürerek kâr oranlarını yükseltir
- C)Kısıtlamalar toprak rantını azalttığı için toprak sahiplerinin refahını zedeler ve ülke için en uygun politikadır
- D)Tahıl fiyatlarının düşmesi nüfus artışını durdurur ve ücretleri artırır
- E)İthalat serbest kalırsa tahıl fiyatı ve ücretler düşer; rant azalır, sanayi kârları ve birikim artar
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Ricardo'ya göre tahıl pahalıysa ücretler (geçim maliyeti) ve toprak rantı yükselir, kâr oranı düşer. Tahıl ithalatı serbest kalırsa tahıl fiyatı ve ücret düşer, rant azalır, kâr ve birikim artar; bu yüzden toprak sahipleri aleyhine, sanayiciler lehine olur.