Fiilde Çatı örnek soruları
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, geçişsiz bir fiil köküne önce ettirgenlik sonra edilgenlik eki getirilerek oluşturulmuştur?
- A)Kitaplar raflara özenle dizildi.
- B)Mektup bir memura yazdırıldı.
- C)Çocuklar bahçede koşuştu.
- D)Toplantı, hava muhalefeti yüzünden gelecek haftaya ertelendi.
- E)Bebek, annesi tarafından erkenden uyutuldu.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
"Uyu-" geçişsiz bir köktür; "-t" ekiyle geçişli ("uyut-"), "-ul" ekiyle edilgen ("uyutul-") olmuştur. "Dizil-" ve "ertelen-" geçişli köklerden edilgen; "yazdırıl-" geçişli bir kökten; "koşuş-" ise işteş çatılıdır.
Soru 2
Akşam eve (I) varınca ayakkabılarımı (II) çıkardım; bir süre koltukta (III) dinlendim, sonra odama (IV) çekilip erkenden (V) uyudum.
Bu parçada numaralanmış fiillerden hangisi geçişlidir?
- A)I
- B)II
- C)III
- D)IV
- E)V
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
"Çıkarmak" fiili nesne alabilir ("ayakkabılarımı çıkardım") ve geçişlidir. "Varmak", "dinlenmek", "çekilmek" ve "uyumak" nesne almayan geçişsiz fiillerdir.
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi edilgen çatılıdır?
- A)Arkadaşlar parkta buluştu.
- B)Kardeşim yarın İzmir'e gidecek.
- C)Çocuk aynanın karşısında saçlarını taradı.
- D)Ali bu sabah erkenden giyindi.
- E)Yeni yasa oy birliğiyle kabul edildi.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
'Kabul edildi' yükleminde eylemi yapan belli değildir, 'yeni yasa' sözde öznedir; bu nedenle yüklem edilgendir. 'Gidecek' ve 'taradı' etken, 'buluştu' işteş, 'giyindi' dönüşlü çatılıdır.
Soru 4
Kasabaya (I) vardığımızda meydanda insanlar (II) bekleşiyordu; biraz sonra kürsüye bir konuşmacı (III) çıktı ve festivalin başladığı (IV) duyuruldu; ardından herkes evine (V) döndü.
Bu cümlede numaralanmış fiillerden hangisi edilgen çatılıdır?
- A)I
- B)II
- C)III
- D)IV
- E)V
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
"Duyuruldu" fiilinde eylemi yapan belli değildir; "festivalin başladığı" sözde öznedir, fiil edilgendir. "Bekleşiyordu" işteş; "vardığımızda", "çıktı" ve "döndü" etken çatılıdır.
Soru 5
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edilgen yüklem geçişsiz bir fiilden türetilmiştir?
- A)Mektuplar zamanında gönderildi.
- B)Bütün sorular tek tek cevaplandı.
- C)Tatilde her gün denize girildi.
- D)Yeni köprü geçen ay açıldı.
- E)Kitaplar raflara özenle dizildi.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
"Girmek" nesne almayan geçişsiz bir fiildir ve edilgenlik ekiyle "girilmek" olmuştur. Gönder-, cevapla-, aç- ve diz- fiilleri geçişlidir.