Kelam ve İslam Mezhepleri Tarihi örnek soruları
Soru 1
Hâricîlerin alt kollarından hangisi, kendi görüşünü paylaşmayan bütün Müslümanları müşrik sayıp onların kadın ve çocuklarını öldürmeyi bile mubah gören, bu yönüyle en aşırı kol kabul edilen gruptur?
- A)İbâdiyye
- B)Necedât
- C)Sufriyye
- D)Mürcie
- E)Ezârika
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Nâfi' b. el-Ezrak'a nispet edilen Ezârika, muhaliflerinin kadın ve çocuklarının öldürülmesini de caiz görmüştür. İbâdiyye ve Necedât ılımlı kollardır; Mürcie ise Hâricî değildir.
Soru 2
“İstivâ”, “yed” gibi müteşâbih sıfatları te'vil etmeden, keyfiyetini bilmeksizin Allah'a havale eden (tefvîz) yaklaşım aşağıdakilerden hangisine nispet edilir?
- A)Mu'tezile mezhebine
- B)Cehmiyye grubuna
- C)Selef çizgisine
- D)Meşşâî filozoflara
- E)Bâtıniyye grubuna
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Selef çizgisi, müteşâbih sıfatları te'vile gitmeden, keyfiyetini Allah'a bırakarak kabul eder. Mu'tezile ve Cehmiyye ise bu sıfatları te'vil eder veya nefyeder.
Soru 3
Ehl-i sünnet kelamcıları ahirette müminlerin Allah'ı görmesini (rü'yetullah) mümkün ve gerçekleşecek kabul ederken, Mu'tezile buna hangi gerekçeyle karşı çıkar?
- A)Âhirette hiçbir varlığın hiçbir şeyi göremeyeceği gerekçesiyle
- B)Allah'ın görünmesinin yalnızca peygamberlere özgü olduğu gerekçesiyle
- C)Görmenin yön ve cisimlik gerektirdiği gerekçesiyle
- D)Kur'an'da bu konuyla ilgili hiçbir âyetin bulunmadığı gerekçesiyle
- E)Allah'ı görmenin yalnızca rüyada mümkün olduğu gerekçesiyle
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Mu'tezile, görmenin belirli bir yön ve cisim gerektirdiğini, bunun Allah'ın tenzihine aykırı olduğunu savunur ve ilgili âyetleri bu doğrultuda te'vil eder. Ehl-i sünnet ise âhirette görmeyi, keyfiyetini bilmeksizin kabul eder.
Soru 4
Ebû Mansûr el-Mâtürîdî'nin, Kur'an'ı akıl ve te'vil yoluyla yorumladığı ve tefsir literatüründe önemli yeri olan eseri aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân
- B)Mefâtîhu'l-gayb (et-Tefsîrü'l-kebîr)
- C)Te'vîlâtü ehli's-sünne
- D)Envârü't-tenzîl ve esrârü't-te'vîl
- E)el-Keşşâf
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Te'vîlâtü ehli's-sünne Mâtürîdî'nin tefsiridir. el-Keşşâf Zemahşerî'nin, Mefâtîhu'l-gayb Fahreddîn er-Râzî'nin, Câmiu'l-beyân Taberî'nin, Envârü't-tenzîl Beyzâvî'nin tefsiridir.
Soru 5
İnsanın fiillerinde hiçbir irade ve güce sahip olmadığını, fiillerin insana ancak mecazen nispet edilebileceğini savunan cebrî anlayışın önde gelen temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Vâsıl b. Atâ
- B)Cehm b. Safvân
- C)Ma’bed el-Cühenî
- D)Gaylân ed-Dımaşkî
- E)Amr b. Ubeyd
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Cehm b. Safvân mutlak cebri savunmuştur. Ma'bed el-Cühenî ve Gaylân ed-Dımaşkî ise kaderi inkâr eden ve insan iradesini öne çıkaran Kaderiyye'nin temsilcileridir; Vâsıl b. Atâ ve Amr b. Ubeyd Mu'tezile'nin kurucu isimleridir.