Uluslararası Hukuk örnek soruları
Soru 1
Hakem Max Huber'in Palmas Adası Davası'nda (1928) toprak egemenliğinin kazanılmasına ilişkin ulaştığı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İlk keşif tek başına yeterli değildir; egemenlik, devlet yetkisinin etkili ve sürekli kullanılmasına dayanır.
- B)İlk keşif, daha sonra etkili yetki kullanılmasa bile toprak üzerinde kesin ve tam egemenlik doğurur.
- C)Egemenlik, coğrafi yakınlık ilkesi gereği toprağa en yakın kıyı devletine kendiliğinden geçer.
- D)Egemenlik, yalnızca ilgili devletin kendi hazırladığı ve tek taraflı ilan ettiği haritayla kanıtlanabilir.
- E)Toprak egemenliği yalnızca bir antlaşmaya dayanılarak kazanılabilir; fiilî yetki kullanımı önem taşımaz.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Palmas Adası kararında ilk keşfin yalnızca eksik bir hak (inchoate title) doğurduğu; egemenliğin barışçıl, etkili ve sürekli biçimde devlet yetkisi kullanılarak sürdürülmesi gerektiği belirtilmiştir.
Soru 2
Uluslararası Adalet Divanı'nın Nottebohm Davası'nda (Liechtenstein/Guatemala, 1955) diplomatik korumaya ilişkin vardığı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Doğal yoldan kazanılan vatandaşlık, aranan bağ olmaksızın diplomatik korumanın her durumda yeterli dayanağıdır
- B)Vatandaşlığın, birey ile devlet arasında gerçek ve etkin bağa dayanması gerekir; bağ yoksa koruma ileri sürülemez
- C)Diplomatik koruma yetkisi yalnızca bireyin ikamet ettiği devlete aittir ve vatandaşlık devleti bunu kullanamaz
- D)Birey, iç hukuk yollarını tüketmeden doğrudan devlet korumasını talep edebilir ve devlet bunu reddedemez
- E)Diplomatik koruma, yalnızca tüzel kişilere uygulanabilen ve gerçek kişileri kapsamayan bir kurumdur
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Divan, Nottebohm'un Liechtenstein vatandaşlığını kazanmasını geçerli saymakla birlikte, kişi ile devlet arasında gerçek bağ (genuine link) bulunmadığı gerekçesiyle bu vatandaşlığın Guatemala'ya karşı ileri sürülemeyeceğine hükmetmiştir.
Soru 3
Uluslararası Adalet Divanı'nın Barcelona Traction kararında (1970) ortaya koyduğu erga omnes yükümlülüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Yalnızca ikili antlaşmalardan doğan ve iki devlet arasında geçerli olan yükümlülüklerdir
- B)İhlal edildiğinde yalnızca doğrudan zarar gören devlet sorumluluğu ileri sürebilir; diğer devletlerin hukuki yararı yoktur
- C)İhlali hâlinde Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi, devletlerin rızası aranmaksızın kendiliğinden doğar
- D)Bütün devletlerin korunmasında hukuki yararı bulunan, uluslararası toplumun bütününe karşı üstlenilmiş yükümlülüklerdir
- E)Yalnızca uluslararası örgütlere yöneltilebilen yükümlülüklerdir
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Divan, bütün devletlerin hukuki yararı bulunduğu için uluslararası toplumun bütününe karşı yükümlülüklere erga omnes demiştir (saldırı eyleminin ve soykırımın yasaklanması gibi). Bu nitelik, Divan'ın yargı yetkisinin kendiliğinden doğmasına yol açmaz; yargı yetkisi ayrıca devlet rızasına bağlıdır.
Soru 4
Uluslararası Adalet Divanı'nın Belçika/Senegal Davası'nda (2012) BM İşkence Karşıtı Sözleşme kapsamında vardığı sonuçlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Taraf devlet, işkence şüphelisini yargılamak zorunda olmayıp iade talebini reddetmekle yükümlülüğünden kurtulur.
- B)Sözleşme'nin yükümlülükleri yalnızca zarar gören devletin ileri sürebileceği ikili ilişkilere dayanır; diğer taraf devletlerin dava hakkı yoktur ve bu nedenle Belçika'nın Senegal'e karşı Divan'a başvuru hakkı bulunmamaktadır.
- C)Kovuşturma yükümlülüğü, ancak Sözleşme yürürlüğe girmeden önce işlenen fiiller için de geriye yürüyerek uygulanır.
- D)İşkence suçuna ilişkin yargı yetkisi yalnızca suçun işlendiği ülke devletine ve mağdurun vatandaşı olduğu devlete aittir.
- E)İşkence şüphelisini ülkesinde bulunduran taraf devlet, kişiyi iade etmiyorsa kovuşturma için dosyayı yetkili makamlarına sunmakla yükümlüdür; bu yükümlülük erga omnes partes niteliğindedir.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Divan, soruşturma ve kovuşturma (aut dedere aut judicare) yükümlülüğünü ve taraf devletlerin ortak çıkarına dayanan erga omnes partes niteliğini kabul etmiştir.
Soru 5
Uluslararası Adalet Divanı'nın İngiliz-Norveç Balıkçılık Davası'nda (1951) vardığı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Karasuyu genişliği ölçülürken yalnızca kıyının alçak su çizgisi esas alınabilir; düz çizgi uygulanamaz.
- B)Esas çizgilerin çizilebilmesi için komşu devletlerin ve diğer deniz devletlerinin rızası gerekir.
- C)Norveç'in kıyı yapısına uyarlanmış düz esas çizgi yöntemi uluslararası hukuka aykırı değildir.
- D)Düz esas çizgi yöntemi yalnızca kıyı ile adalar arasında kalan körfezlerde kullanılabilir.
- E)Kıyı devleti karasuyu genişliğini yalnızca 3 deniz mili olarak belirleyebilir; daha fazlası yasaktır.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Divan, Norveç'in kıyı yapısına uyarlanmış düz esas çizgi yöntemini uluslararası hukuka aykırı bulmamıştır. Esas çizgi belirlemek kıyı devletinin tek taraflı bir işlemidir; ancak geçerliliği uluslararası hukuka uygunluğa bağlıdır.