Siyasi Düşünceler Tarihi örnek soruları
Soru 1
Toplumların ve devletlerin yükseliş ve çöküşünü, özellikle göçebe topluluklarda güçlü olan ve yerleşik hayata geçildikçe zayıflayan "asabiyet" (toplumsal dayanışma bağı) kavramıyla açıklayan "Mukaddime" adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)İbn Haldun
- B)Fârâbî
- C)Nizâmülmülk
- D)Gazâlî
- E)İbn Rüşd
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
İbn Haldun, Mukaddime'de asabiyeti devletin kuruluşunun ve yükselişinin temeli olarak görmüş; yerleşik hayat ve refahla birlikte asabiyetin zayıflamasının devletlerin çöküşüne yol açtığını ileri sürmüştür. Fârâbî erdemli şehir (El-Medînetü'l-Fâzıla), Nizâmülmülk ise Siyasetnâme ile tanınır.
Soru 2
Doğal hakları yaşam, özgürlük ve mülkiyet olarak sayan, hükümetin bu hakları korumak amacıyla yönetilenlerin rızasıyla kurulduğunu ve bu amaca aykırı davranan yönetime karşı halkın direnme hakkı bulunduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
- A)John Locke
- B)Thomas Hobbes
- C)Edmund Burke
- D)Jean Bodin
- E)Robert Filmer
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
John Locke, "Yönetim Üzerine İki İnceleme" adlı eserinde doğal hakları, rızaya dayalı sınırlı hükümeti ve direnme hakkını savunarak liberalizmin kurucu düşünürlerinden biri olmuştur. Hobbes mutlak egemenliği, Bodin bölünmez egemenliği savunmuş; Filmer kralların ilahi hakkını savunduğu için Locke'un eleştiri hedefi olmuş; Burke ise muhafazakârlığın öncüsüdür.
Soru 3
Thomas Hobbes'un siyaset felsefesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A)İnsanlar, can güvenliklerini sağlamak için doğal haklarını bir egemene devrederek sözleşme yaparlar.
- B)Doğa durumu, herkesin herkese karşı savaşı olarak nitelendirilir.
- C)Egemen yasalara aykırı davrandığında halkın ona karşı direnme ve onu değiştirme hakkı vardır.
- D)Egemen gücün bölünmez ve mutlak olması gerektiğini savunur.
- E)Görüşlerini sistemli biçimde "Leviathan" adlı eserinde ortaya koymuştur.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Hobbes'a göre doğa durumu herkesin herkese karşı savaşıdır; insanlar güvenlik için haklarını mutlak ve bölünmez bir egemene devreder ve bu görüşler Leviathan'da sistemleştirilmiştir. Egemene karşı direnme hakkı ise Hobbes'un değil, sınırlı hükümeti savunan John Locke'un kuramının önemli bir unsurudur.
Soru 4
Siyaseti dinî ve ahlaki kaygılardan bağımsız, iktidarın kazanılması ve korunmasına yönelik özerk bir alan olarak ele alan; "virtù" ve "fortuna" kavramlarıyla yöneticinin başarısını açıklayan "Prens" adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Thomas More
- B)Niccolò Machiavelli
- C)Jean Bodin
- D)Erasmus
- E)Thomas Aquinas
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Machiavelli, Prens'te siyaseti ahlaktan ayırarak iktidarın gerçekçi bir analizini yapmış; yöneticinin yeteneği ve kararlılığı anlamındaki virtù ile talih anlamındaki fortuna arasındaki ilişkiyi incelemiştir. More ütopyacı düşünceyle, Bodin egemenlik kuramıyla, Aquinas ise Hristiyan doğal hukuk anlayışıyla tanınır.
Soru 5
Jean-Jacques Rousseau'nun "Toplum Sözleşmesi" adlı eserindeki görüşler dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A)Yasama gücünün temsilcilerden oluşan bir parlamentoda toplanması, halk egemenliğinin en iyi güvencesidir.
- B)Egemenlik, halk tarafından seçilen temsilcilere süreli olarak devredilebilir.
- C)Genel irade, bireylerin özel iradelerinin aritmetik toplamından ibarettir.
- D)Toplum sözleşmesiyle bireyler haklarını, sözleşmenin tarafı olmayan mutlak bir hükümdara devreder.
- E)Egemenlik genel iradenin kullanılmasıdır; devredilemez, bölünemez ve temsil edilemez.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Rousseau'ya göre egemenlik genel iradenin kullanılmasıdır; bu nedenle devredilemez, bölünemez ve temsil edilemez. Genel irade, özel iradelerin toplamından (herkesin iradesi) farklıdır ve ortak yarara yönelir. Mutlak hükümdara devir Hobbes'a yakın bir düşüncedir; temsilî parlamento ise Rousseau'nun eleştirdiği bir modeldir.