Eski Türk Dili ve Türk Dili Tarihi örnek soruları
Soru 1
Orhun Yazıtları'ndan Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının yazarı (yazıtları kaleme alan kişi) aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Yollug Tigin
- B)Tonyukuk
- C)Bilge Kağan
- D)Kaşgarlı Mahmud
- E)Yusuf Has Hacib
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarını Yollug Tigin yazmıştır. Tonyukuk ise kendi adına dikilen yazıtın sahibidir; Kaşgarlı Mahmud ve Yusuf Has Hacib Karahanlı dönemi yazarlarıdır.
Soru 2
Divanü Lugati't-Türk ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A)Kaşgarlı Mahmud tarafından 11. yüzyılda yazılmıştır.
- B)Türk boylarının dil özelliklerine ve ağız farklılıklarına ilişkin bilgiler verir.
- C)Sözcükleri açıklarken sav (atasözü) ve koşuk örneklerinden yararlanır.
- D)Türkçe olarak yazılmış ve Türklere Arapça öğretmeyi amaçlamıştır.
- E)Türk boylarının yerleşim alanlarını gösteren bir dünya haritası içerir.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Divanü Lugati't-Türk Arapça yazılmış, Araplara Türkçe öğretmeyi ve Türkçenin Arapça kadar zengin olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Diğer bilgiler doğrudur.
Soru 3
Uygur alfabesi hangi yazı sisteminden geliştirilmiştir?
- A)Göktürk alfabesi
- B)Arap alfabesi
- C)Brahmi alfabesi
- D)Soğd alfabesi
- E)Latin alfabesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Uygurlar Soğd yazısından aldıkları harflerle kendi alfabelerini oluşturmuş, Budist ve Manihaist metinleri bu alfabeyle yazmışlardır.
Soru 4
Zemahşerî’nin yazdığı ve Harezm sahasında Türkçe karşılıklarla genişletilerek kullanılan “Mukaddimetü’l-Edeb” aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Peygamberler tarihini anlatan mensur eser
- B)Tasavvufi öğüt içeren mesnevi
- C)Arapça sözcüklerin karşılıklarını veren sözlük
- D)Türk boylarını tanıtan harita-sözlük
- E)Divan şiiri nazım türlerini tanıtan poetika
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Mukaddimetü’l-Edeb, Arapça sözcüklere Farsça, Türkçe ve başka dillerde karşılıklar veren bir sözlüktür; Harezm Türkçesi söz varlığı için önemli kaynaktır.
Soru 5
Orhun Yazıtları’ndaki “Türk bodunka” ve “kağanka” biçimlerinde görülen -kA eki, Eski Türkçede hangi durum işlevini yerine getirir?
- A)Çıkma (ablatif)
- B)Bulunma (lokatif)
- C)Belirtme (akuzatif)
- D)Yönelme (datif)
- E)Araç (instrumental)
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Eski Türkçede yönelme durumu -A, -kA/-gA ekleriyle kurulur; “kağanka” sözü “kağana” anlamındadır. Çıkma -dIn, bulunma -dA, belirtme -(I)g ile gösterilir.